گزارش برگزاری آیین نقد و بررسی کتابِ(لحن عشق) مجموعه غزل جعفر سید

و رونمایی از کتاب دیگر ایشان: قناعت و مناعت در ادب پارسی

 

در ساعت ۱۶ و ۳۰ دقیقه روز سوم آبان ۱۳۹۶ در سالن کتابخانه مرکزی سمنان آیین نقد و بررسی کتاب لحن عشق با تلاوت آیاتی از کلام الله مجید و سرود جمهوری اسلامی آغاز گردید.

ابتدا مجری موفق برنامه خانم ضمیری که با صدا و سیمای سمنان همکاری دارد به اعلام برنامه پرداخت و در شروع از دکتر سماکوش مدیرکل اداره کتابخانه های استان برای خیر مقدم دعوت نمود.

دکتر سماکوش ضمن خوش آمد گویی به حاضران و دوستداران کتاب و فرهنگ، از برنامه تجلیل خادمان کتاب در این ماه خبر داد.

پس از سخنان مدیرکل کتابخانه ها، مجری از میهمان ویژه، استاد فرهیخته ادبیات پارسی و عربی دکتر کامل احمد نژاد برای ایراد سخن دعوت نمود؛

این استاد برجسته دانشگاههای تهران به شاخصه های شعر ماندگار پرداخت و اظهار داشت: هرچه دامنه و افق شعر فراگیرتر باشد، ارزش آن بیشتر است. وی با مثال جذبه شعر اسپانیایی در باره خونریزی گاوها گفت: آن شعرها در هندوستان لطفی ندارد و موجب ناراحتی می شود. یا اگر برای مردم فرانسه در شعر از حجاب بگویند، برایشان مفهومی ندارد ولی مضمون عشق را همه می فهمند. موضوع شجاعت و صداقت را تمام دنیا متوجه می شوند.

وی در باره دشواری تعریف شعر اظهار داشت: ما چه تعریفی را ارایه بدهیم که هم مثنوی را در بر بگیرد و هم کلیات شمس تبریزی! اگر این شعر است، آن چیست؟ تازه از یک شاعر.

وی اظهار داشت؛ بهترین تعریف شعر را خواجه نصیر طوسی گفته: (شعر سخنی است خیال انگیز، موزون و مقفی) و بعد می گوید (داشتن وزن و قافیه را متاخران افزوده اند و از نظر فلسفی تعریف شعر همان خیال انگیزی است) دکتر کامل ضمن رد مکتب هنر برای زیبایی در عین حال اشاره داشت: هنر اصلی  شعر، خیال انگیزی است. نه معنای مستقیم. وقتی نظامی می گوید؛

هزاران نرگس از چرخ جهانگرد

فرو شد تا برآمد یک گل زرد

اگر در این بیت مقصود این بود که ستارگان خاموش شدند و خورشید برآمد، در اینصورت او چشم بسته غیب نگفته، این بیت با اینکه پیام خاصی ندارد اما در اوج زیبایی است. پس خیال انگیزی مهم است.

یا وقتی حافظ می گوید؛

سحر چون خسرو خاور عَلَم بر کوهساران زد

می خواهد بگوید هنگام سحر خورشید طلوع کرد. این امر بدیهی و در عین حال زیباست. اگر حافظ و نظامی تمام شعرهایشان تنها خیال انگیزی بود، از این اعتبار برخوردار نبودند. شعر آنان پیام های بسیار باارزش را هم دارد.

این استاد ادبیات سرودن شعر عاشقانه را دشوارترین گونه شعر یاد نمود.

سپس مجری با دعوت از آقایان جعفر سید، منصور فرزامی راد و دکتر مصطفی جباری به جایگاه صحنه، ابتدا از جعفر سید نویسنده کتاب لحن عشق خواست تا به معرفی اثر خود بپردازد.

پدیدآور لحن عشق ابتدا از حاضران به دلیل توجه به نقد تشکر کرد و به ویژه  یداله بهار مسئول روابط عمومی انجمن کومشیان تهران و حاج عباسعلی نقاشیان که به نمایندگی از انجمن سمنانیان مقیم مرکز در جلسه حضور یافتند تشکر کرد و اشاره داشت نقد مقوله ای است که اغلب از آن پرهیز دارند ولی من همیشه به رسانه ها و انجمن ها گفته ام از من شروع کنید با شدیدترین انتقادها.

سپس مجری از جناب فرزامی راد خواست نظر خود را در باره کتاب لحن عشق بیان کند.

فرزامی گفت: من مقدمه را کامل خواندم و خوب و بی عیب دیدم و برخی از غزل ها را هم خوانده ام و از روانی و سادگی که حُسن شعر شمرده می شود، برخوردار است. وی به دو اشکال مورد نظر خود پرداخت و گفت؛ غزل ها شخصی است و دیگر اینکه بعضی از واژه ها شعری نیست.

 

سید در پاسخ به ایشان گفت؛ من منتظر شنیدن شواهد و ذکر موارد ریز ایراد بودم اما این دو مورد کلی را قبول ندارم. چرا که شعر همه شاعران شخصی است شهریار شعر (ای وای مادرم) را برای مرگ مادرش گفته که ما با آن احساس وجه اشتراک داریم یا فریدون مشیری (سرو) را برای مادرش گفته. خاقانی در سوگ پسرش، مرثیه سروده که در دانشگاه تدریس می شود حتی فیلم سینمایی شخصی یا تخیل است و فراتر از آن برای هاچ زنبور عسل که نقاشی است دل می سوزانیم.

سید در مورد کلمات غیر شعری گفت بعضی واژه ها شاعرانه نیستند اما اگر شاعری قدرت دست داشته باشد می تواند آن را وارد شعر کند. مثل طبق معمول که اصطلاح تقریباً اداری است اما شاعری گفته؛

من از سایه غول ها خسته ام

من از طبق معمول ها خسته ام

در این کتاب من واژه بولدوزر را به نرمی وارد شعر کرده ام.

در بخش بعدی مجری از آقای دکتر جباری برای نقد دعوت نمود.

✅ جباری ابتدا اظهار داشت من راجع به شعر شناختی ندارم اما در مقدمه و واژه های دیوان شعر سید مواردی به ذهنم رسیده یادداشت کرده ام؛

عنوان مقدمه قلمرو غزل است با این عنوان، مقدمه باید بیشتر می بود.

اشعار توالی تاریخی ندارد

بخش هایی از مقدمه بی ربط است مثل دوچرخه سواری دختران

(وا رفتن) عامیانه است

سید در پاسخ به دکتر جباری اظهار داشت به یک کتاب شعر، دیوان نمی گویند. وقتی شاعری مُرد به مجموعه شعرش اگر کلاسیک باشد، دیوان می گویند ولی برای نوپردازان حتی پس از مرگ نباید دیوان گفت. مثل هشت کتاب سهراب سپهری یا پنج کتاب فروغ فرخزاد

علت نداشتن توالی تاریخی شعرم این است که نخواسته ام همه شعرهای خیلی خوب یا خوب و متوسط یکجا متراکم شوند و یک نوع توزیع صورت گرفته است.

در مورد قلمرو غزل، اگر به همه موارد پرداخت می شد، ده جلد کتاب قطور هم کم می آورد. به قول سعدی؛

به صد دفتر نشاید گفت حسب الحال مشتاقی

دوچرخه سواری دختران بی ربط نیامده بحث بر سر رابعه بلخی نخستین زنی بوده که شعر گفته، آنهم از نوع غزل با مضمون عشق. متهم به بدکاری شده، بعد با مثال روز گفتم حتی در زمان ما اگر دختری در خیابان دوچرخه سواری کند، برایش داستان می سازند. این بی ربط نیست.

(وا رفتی) اصطلاح امروزی است. سهراب سپهری واژه های لای دست و کفتر هم در شعر آورده است.

آنگاه مجری از بین جمعیت خواست اگر کسی سخنی دارد بیان کند که اسماعیل همتی برای نقد به جایگاه رفت؛

همتی ابتدا اظهار داشت پس از سالها امروز تنها نقد واقعی را شاهد بودم. وی ضمن سخنان کلی و فلسفی مطالب جسته و گریخته مختلفی خارج از موضوع نقد را بیان نمود و از جمله گفت؛ چاپ موجب افول ادبیات شده.

وی در بخش دیگر در باره زبان سمنانی سخن گفت و فقط سه نفر آقایان فرهنگ شکوهی، خالصی و معماریان را شاعر دانست.

وی در پایان ناگهان اعلام داشت که شعر باید بینش و جهان بینی داشته باشد.

سید در پاسخ به اسماعیل همتی اظهار داشت، آقایان خالصی و فرهنگ شکوهی شاعران موفقی هستند اما در باره بخش دیگر سخن شما باید بگویم جهان بینی در ذات شعر هست و نیاز به شعار مستقیم و جیغ و فریاد شاعر ندارد.

در پایان از کتاب قناعت و مناعت توسط دکتر کامل احمد نژاد و با حضور مدیرکل کتابخانه ها و استادان گرامی عبدالمحمد خالصی، فرهنگ شکوهی و سید مرتضی حسنی شریعت پناهی رونمایی شد

 

لازم به اشاره است که در خلال برنامه یداله بهار به نمایندگی از استاد عبدالرفیع حقیقت نامه تجلیل ایشان از جعفر سید را قرائت نمود و هدایایی از سوی مدیرکل نهاد کتابخانه ها و نیز انجمن پیشکسوتان به دکتر کامل احمد نژاد و جعفر سید تقدیم گردید.

شایان توجه است که در برنامه ریزی این مراسم موفق، سماکوش مدیرکل کتابخانه های استان، دهقان لو معاون اداره کل، به ویژه محمد مرادی رئیس کتابخانه های عمومی شهرستان سمنان و پرسنل نهاد کتابخانه ها، اهتمام و تلاش مجدانه ای داشته اند.

اسامی برخی از دوستداران شعر و ادب شرکت کننده در مراسم نقد و بررسی:

دکتر کامل احمد نژاد (مهمان ویژه) - استاد عبدالمحمد خالصی - استاد فرهنگ شکوهی  -جناب منصور فرزامی راد - دکتر مصطفی جباری - جناب سیدمرتضی حسنی شریعت پناهی - دکتر داود مداح - دکتر پیمانه روشن زاده - دکتر فرشته سراج - خانم ضمیری - خانم سیما رجبی - یداله بهار - حاج عباسعلی نقاشیان – علی دولتیان- ابوالفضل اعوانی- مصطفی ترحمی (طاعت سمنانی) - محمد عموزاده - حمیدرضا نظری معروف به حکمت - اسماعیل همتی - محمد علیان - محمدرضا جدیدی - محمدکاظم مداح - منصور داور پناه - علی اعلایی - خسرو ملک - مسعود و میثم حسینی - علی نظری - حمید عرب عامری - مصطفی عبدوس - حبیب الله نصیری - حمید وفایی شاعر - مهدی خیرخواه و جمعی از دوستداران کتاب و اندیشه