انتشارات آشنایی - دکتر جعفر سیّد

حرف های نسیه در نقد دانشگاهیان

 جعفر سیّد

روزنامه اعتماد - چهارشنبه 18 آذر ماه 1394

اگر سخنانی را که برخی از دانشجویان در روز 16 آذر در مقابل رئیس جمهور، علیه دولت تدبیر و امید به عنوان پرسش، با لحن شدید و غلیظ مطرح ساختند، در دولت پیش صورت می گرفت، بی شک نه تنها از دانشگاه اخراج و از تحصیل در سایر دانشگاهها محروم می شدند، بلکه به عنوان تشویش اذهان عمومی و اخلال در نظم و نظام، تحت تعقیب هم قرار می گرفتند. اما به حمد الهی امروز با این دولت روح پرسشگری به وجود آمده است.

این مطالب را نه از باب حمایت از دولت روحانی بلکه برای رعایت عدل و انصاف می نویسم و خود نیز علیه بعضی رویکردهای این دولت نقد اساسی دارم اما نه از جنس سیاسی. از جمله در آموزش و پرورش. به خصوص دخالت بخش آموزشی در وظایف پرورشی. به عنوان مثال با ایجاد بخش به اصطلاح «ساماندهی کتاب» در زیر مجموعه تکنولوژی آموزشی، برای کتابخانه های مراکز آموزشی تعیین تکلیف می کنند. در حالی که هر کودک دبستانی می فهمد این عمل امری پرورشی است و البته با کوتاهی و سلب اختیار، به غلط از خود معاون پرورشی صورت گرفته است. یا موضوع وام خودرو که اتفاقاً صدا و سیما هم در تبلیغ و تبیین آن کمک کرد، یکی از اشتباهات دولت بود.

اما صحبت بنده چیز دیگری است. امروز دانشجویان عزیز چهره های مغبون و مظلوم جامعه اند. اگر دانشجویان با تفکر یا تشکل خود بخواهند حرفی بزنند ولو تند یا اشتباه باشد، به عنوان ابراز نظر شخصی یا گروهی، ایرادی ندارد. ولی آنگاه موضوع مشکل می شود که دست ها و سایه هایی بخواهند دانشجویان پاکدل را ابزار مقاصد سیاسی خود کنند و چه بسا با وعده و وعید برای مناصب آینده آنان را تشویق و تحریض کنند.  در این صورت دانشجویی که با این ذهنیت وارد فعالیت سیاسی بشود و برای خود حقی قائل باشد، به صرف ورود در تشکل سیاسی خود را مدعی و طلبکار جامعه می داند، بی آنکه خدمت مفیدی از علم برای مردم داشته باشد!!

دغدغه اصلی دانشجویان باید در وهله نخست دغدغه علمی باشد. البته دانشجوی خنثی و بی تفاوت نسبت به مسائل جامعه هم مطلوب نظر نیست اما به فرموده رهبر معظم انقلاب وظیفه اصلی دانشجویان، تحصیل علوم و خود سازی روحی و کسب آگاهی و هوشیاری است.

بعضی از رشته های تحصیلی کاربردی نیستند. اگرچه فراگیری آن رشته ها هم نیاز جامعه است اما علم مجرد و علومی که فقط در ذهن فرد و اتاق شخص بماند و به جامعه سرایت نکند، چه ارزشی دارد؟! ما شدیداً به علم روز و در باره جهان امروز نیازمندیم. دوران دانشجویی دوران کوتاه اما تآثیر گذاری است و باید از این فرصت حداکثر بهره برداری علمی صورت پذیرد. تحصیل صوری و سر فصل های بعضاً غیر مفید یکی از معضلات دانشگاهها و دانشجویان است.

 از استادان عزیز خواهش می کنم با رویکرد خود کاری نکنند که فراگیران، برای خرید پایان نامه ها به مؤسسات تایپ و تکثیر روی بیاورند. . حتی بعضی از این مراکز استاد راهنما را هم معرفی می کنند با پوزش یعنی استاد را هم خریده اند. درد دانشگاه این است! پیشنهاد می کنم در رشته ادبیات به جای این همه تحقیق بی ثمر و تکراری در باره فردوسی، حافظ، سعدی و نظامی و دیگر مشاهیر، برای پایان نامه در هر استان به شناخت نویسندگان و شاعران و هنرمندان معاصر آن دیار بپردازند و حتی اگر از آثارشان ایراد بگیرند، این خود در معرفی آنان و توسعه فرهنگ هر منطقه بسیار بیشتر از پایان نامه های خریداری شده مؤثرتر خواهد بود. 

امروز در دانشگاههای ما شوق فراگیری علوم کم و میل به کسب مدرک بسیار است و دانشجویان ما آن روح و نشاط و شادابی لازم را ندارند. سعی کنیم زمینه های فرهنگی و هنری دانشگاهها را تقویت کنیم.

البته یکی از معضلات جامعه تحصیلکرده، بیکاری است. دانشجویی که می بیند پس از سالها یادگیری علوم شغلی ندارد و از زندگی یک فامیل درس نخوانده با شغل آزاد عقب است، نه شغل دارد و نه امکان ازدواج! این خود انگیزه تحصیل را کم می کند. اینجاست که بعضی از نو پزشکان با درمان ها و جراحی های کاذب و مبالغ گزاف می خواهند یک شبه از رقیبان خود پیش بیفتند.

نگذاریم دانشگاهها میدان تاخت و تاز سوء اهالی سیاست و محل شعار زنده باد مرده باد شود! همچنانکه نباید بگذاریم دانشجویان در لاک پژمردگی خود باشند و از فضای دانشگاه بترسند و همیشه بله قربان گو باشند! بگذاریم دانشجویان تعامل سازنده پیدا کنند. نشریه داخلی داشته باشند و با هم رشته سایر دانشگاهها تجربه های خود را منتقل سازند. نگذاریم تحصیل، تنها برای مرفهین و طبقه بی درد جامعه یا برای خواص و سفارش شده ها باشد و جامعه را به سمت طبقاتی شدن بکشاند. استخدام ها که اغلب چنین بوده است. به لحاظ اقتصادی که شکاف بیش از پیش مشهود است اما نگذاریم استعدادهایی صرفاً به دلیل عدم تمکن مالی از آنچه که می توانند تحصیل کنند، باز بمانند. در این صورت است که می توانیم به خود ببالیم جامعه ای با فرهنگ اسلامی داریم. ان شاءالله.